Kiedy w polskiej sieci dochodzi do poważnego ataku, to właśnie oni jako jedni z pierwszych wchodzą do gry. CERT Polska pełni funkcję krajowego systemu wczesnego ostrzegania i reagowania (CSIRT), stanowiąc fundament cyfrowej tarczy państwa. To zespół ekspertów, który nie tylko gasi „pożary” w infrastrukturze krytycznej, ale też aktywnie monitoruje internet, by wykrywać zagrożenia, zanim uderzą w obywateli i firmy.
Współpracując z międzynarodowymi organizacjami, CERT Polska tworzy sieć bezpieczeństwa wykraczającą daleko poza nasze granice. W dalszej części artykułu przybliżymy kulisy ich pracy, sprawdzimy, jak realnie chronią nasze dane i dlaczego ich rola jest dziś kluczowa dla zachowania ciągłości działania cyfrowej gospodarki.
Czym jest CERT Polska?
CERT Polska to polski zespół do szybkiego reagowania na incydenty związane z bezpieczeństwem komputerowym, działający nieprzerwanie od 1996 roku. Powstał w ramach Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK). Głównym celem CERT jest ochrona polskiego Internetu i domeny „.pl” przed różnymi zagrożeniami cyfrowymi. Aktywnie angażują się także w edukację społeczną, podnosząc świadomość na temat cyberzagrożeń.
CERT Polska nie działa w izolacji. Jest częścią międzynarodowych sieci zajmujących się cyberbezpieczeństwem, takich jak FIRST i TERENA TF-CSIRT. Dzięki temu mogą wymieniać informacje o zagrożeniach na poziomie globalnym i współpracować z podobnymi zespołami na całym świecie. W ramach walki z oszustwami internetowymi są również członkami Anti-Phishing Working Group.
Zakres działalności i zadania CERT Polska
CERT Polska działa na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa cyfrowego w Polsce. Skupia się na rejestrowaniu i obsłudze incydentów związanych z bezpieczeństwem komputerowym, zwłaszcza tych dotyczących polskich sieci i domeny „.pl”. Śledzą nieustannie pojawiające się zagrożenia i wysyłają ostrzeżenia do internautów oraz administratorów, podnosząc świadomość na temat nowych niebezpieczeństw.
Reakcja na incydenty to podstawa działań CERT Polska. Aby zapewnić bezpieczeństwo w sieci, działają proaktywnie. Identyfikują, analizują i przeciwdziałają atakom we współpracy z zespołami na poziomie krajowym i międzynarodowym. Biorą udział w projektach związanych z cyberbezpieczeństwem w Polsce i Europie, organizując szkolenia i warsztaty, które pomagają lepiej zrozumieć bezpieczeństwo informatyczne.
Specjaliści z CERT Polska tworzą także własne narzędzia i systemy, by lepiej monitorować i analizować dane o zagrożeniach, na przykład poprzez platformę moje.cert.pl. Przeprowadzają wraz ze specjalistami danych firm testy i analizy istniejących systemów związanych z bezpieczeństwem i usługami IT.
Poprzez integrację z aplikacją mObywatel oraz usługę Bezpiecznie w sieci, CERT dostarcza obywatelom narzędzia do szybkiego zgłaszania incydentów oraz edukacji.
W ramach działań edukacyjnych publikują miesięczne i roczne raporty, które opisują aktualne tendencje. Dzięki temu wszystkiemu CERT Polska przyczynia się do zwiększenia bezpieczeństwa w internecie.
Rola CERT Polska w systemie CSIRT
CERT Polska to jeden z trzech krajowych zespołów CSIRT działających w Polsce, a jego praca jest nieodzowna w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Jako CSIRT NASK, CERT Polska koordynuje działania związane z reagowaniem na incydenty i wymianą informacji o zagrożeniach w sieci. Wspiera nie tylko instytucje publiczne, ale także prywatne firmy i użytkowników indywidualnych, pomagając im szybko i skutecznie odpowiadać na zagrożenia cybernetyczne.
W ramach swojej pracy, CERT Polska bierze udział w międzynarodowej wymianie informacji i współpracuje z innymi zespołami do reagowania na incydenty zarówno w Europie, jak i na świecie. Taka współpraca pozwala szybko wykrywać i neutralizować zagrożenia, które mogą zagrażać polskim zasobom cyfrowym i kluczowej infrastrukturze.
Główne zagrożenia cybernetyczne identyfikowane przez CERT Polska
Krajobraz zagrożeń cyfrowych dynamicznie się zmienia, a CERT Polska jako jednostka centralna monitoruje tysiące incydentów rocznie. Najpoważniejsze wyzwania dla bezpieczeństwa kraju i obywateli koncentrują się obecnie wokół trzech obszarów: phishingu, zaawansowanego złośliwego oprogramowania oraz ochrony infrastruktury krytycznej.
Phishing: socjotechnika w służbie kradzieży
Ataki phishingowe pozostają najpowszechniejszą metodą oszustw. Ich istotą jest manipulacja użytkownikiem, by ten dobrowolnie przekazał wrażliwe dane – od loginów do bankowości po kody autoryzacyjne. Przestępcy coraz częściej wykorzystują zaawansowane kampanie, podszywając się pod oficjalne komunikaty, takie jak systemy e-Faktur czy powiadomienia od znanych instytucji.
Głównym celem phishingu jest przejęcie kont bankowych lub kradzież tożsamości, co pozwala na dalsze działania przestępcze. CERT Polska podkreśla, że najistotniejsze są świadomość i ostrożność: weryfikacja nadawcy, sprawdzanie certyfikatów stron i ograniczone zaufanie do linków przesyłanych w wiadomościach e-mail.
Złośliwe oprogramowanie i zdalny dostęp
Malware staje się coraz trudniejszy do wykrycia. Kluczowym problemem są trojany zdalnego dostępu (RAT – Remote Access Trojan). Pozwalają one hakerom na przejęcie pełnej kontroli nad zainfekowanym urządzeniem poprzez połączenie z serwerem zarządzającym. Metody infekcji stają się coraz bardziej kreatywne: od fałszywych weryfikacji typu „Fake CAPTCHA”, które instalują szkodliwy kod w tle, po wykorzystanie protokołów WebSocket do omijania tradycyjnych zabezpieczeń sieciowych.
Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej
Incydenty dotyczące sektora energetycznego, transportu i usług komunalnych stanowią zagrożenie najwyższej rangi, bezpośrednio wpływające na bezpieczeństwo państwa. Obiektami szczególnego zainteresowania grup dywersyjnych są:
- farmy wiatrowe i fotowoltaiczne,
- elektrownie i elektrociepłownie;
- systemy dystrybucji mediów (prąd, woda, gaz itp.)
Działania CERT Polska w tym obszarze opierają się na ścisłej współpracy z zarządcami infrastruktury oraz rozwijaniu systemów wczesnego ostrzegania. W tym kontekście cyberbezpieczeństwo przestaje być jedynie ochroną danych, a staje się gwarantem ciągłości dostaw prądu, wody i ciepła dla milionów obywateli.
